Να Επιθυμείς ή Να Στοχεύεις;

Την πρώτη φορά που μου ζήτησαν να καταγράψω κάποιους από τους στόχους που έχω στη ζωή μου, κοίταξα με νόημα αυτόν που μου το ζήτησε και το μειδίαμα μου μαρτυρούσε την απόλυτη απαξίωση της δραστηριότητας.

Ακριβώς την ίδια αντίδραση εισπράττω κάθε φορά που κι εγώ πλέον, στο ρόλο του «σοφού» δασκάλου και Σύμβουλου Προσωπικής Ανάπτυξης (Life Coach), κάνω ακριβώς την ίδια ερώτηση στους συμμετέχοντες των δραστηριοτήτων μου.

Αν θέλαμε να μεταφράσουμε τη γεμάτη συγκαταβατικότητα κίνηση του κεφαλιού τους, θα μπορούσαμε να κινηθούμε σε ένα εύρος ερμηνειών από το  « …σιγά το δύσκολο που μας ζητά….», μέχρι το « …. που τον πετύχαμε αυτόν τον περίεργο…».

Και επειδή ζούμε σε εποχή interactive (ελληνιστί, αλληλεπίδρασης) σας προκαλώ, προτού συνεχίσετε – έχοντας την κρυφή ελπίδα ότι σκοπεύετε να συνεχίσετε - την ανάγνωση, να καταγράψετε ένα στόχο σας σε ένα κομμάτι χαρτί.

Γιατί σε ένα κομμάτι χαρτί;

Ας μου επιτραπεί να το απαντήσω σε λίγο.

Λοιπόν, δύο τινά. Ή γράψατε το στόχο  ή όχι.

Οφείλω να δώσω συγχαρητήρια σε σένα περιπετειώδη αναγνώστη που μπήκες στο κόπο να ακολουθήσεις μια αμφίβολης χρησιμότητας παρότρυνση.  Όσο για σένα αναγνώστη που συνεχίζεις ακάθεκτος το διάβασμα, δεν πρέπει να στεναχωριέσαι γιατί ανήκεις στο 99% του συνόλου των αναγνωστών που διψάν για τη συνέχεια αυτού του έως τώρα, λίγο παράξενου άρθρου.

Κάνοντας ένα κβαντικό άλμα επιστρέφω στο παρελθόν και καταγράφω με την άνεση του ειδήμονα έναν από τους αρχικούς στόχους της νεότητας μου.  « Να γίνω πλούσιος…»

Ας τον εξετάσουμε λίγο πιο καλά τον εν λόγω στόχο. Πρώτον είναι αρκετά λακωνικός, και όταν μιλάμε για την διαδικασία της στοχοθέτησης το λακωνίζει δεν εστί πάντα φιλοσοφείν. Έπειτα δεν  φαίνεται αρκετά ικανός να κινητοποιήσει, δηλαδή να προτρέψει σε μια συγκεκριμένη και μετρήσιμη αλλαγή της συμπεριφοράς μας, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα την επίτευξη του ποθητού αποτελέσματος.  Αυτό συμβαίνει για ένα πολύ απλό λόγο. Το «να γίνω πλούσιος…» δεν είναι στόχος (να’ το πάλι το μειδίαμα στα χείλη σου αναγνώστη), το «να γίνω πλούσιος…» είναι επιθυμία.

Σ’ αυτό το σημείο ας κάνουμε μια μικρή βόλτα στην αυλή της ψυχολογίας. Ο άνθρωπος έχει επιθυμίες, οι οποίες επιθυμίες δημιουργούν ανάγκες, οι οποίες ανάγκες είναι στην ουσία συγκρούσεις του ατόμου με το εξωτερικό του περιβάλλον. Σε κούρασα; Έχει και συνέχεια…

Οι ανάγκες του ανθρώπου έχουν μια πολύ δύστροπη ιδιότητα. Έχουν την τάση να είναι αμέτρητες, δηλαδή άπειρες. Δυστυχώς η πραγματικότητα, μας έχει διδάξει το πικρό μάθημα ότι δεν μπορούμε να ικανοποιήσουμε όλες μας τις ανάγκες. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να τις ιεραρχήσουμε βάση ενός υποκειμενικού συστήματος κριτηρίων και να προσπαθήσουμε να ικανοποιήσουμε όσες περισσότερες μπορούμε σε όσο το μεγαλύτερο δυνατό βαθμό.

Κάπου εδώ κάνουν θριαμβευτικά την εμφάνιση τους οι στόχοι. Τους στόχους μας πρέπει να τους δούμε ως «εργαλεία» που θα μας βοηθήσουν να ικανοποιήσουμε τις ανάγκες μας, άρα να ικανοποιήσουμε τις επιθυμίες μας.  Τα συγκεκριμένα «εργαλεία»  πρέπει να έχουν και συγκεκριμένες προδιαγραφές.

Με αλλά λόγια πρέπει να ακολουθήσουμε μια φόρμουλα κατασκευής στόχων η οποία θα τους μετατρέψει σε γεννήτριες παραγωγής επιτυχημένων, παραγωγικών, αποτελεσματικών και τελικά ευτυχισμένων ανθρώπων.

Και μια που μιλάμε για φόρμουλα, ο τύπος της είναι Με.Ρε.Σ

Όπου Με = Μετρήσιμοι

Όπου Ρε = Ρεαλιστικοί

Όπου Σ = Συγκεκριμένοι

Οι στόχοι πρέπει να είναι μετρήσιμοι. Αυτό σημαίνει ότι κατά την διατύπωση τους πρέπει να μπορέσουμε να ποσοτικοποιήσουμε ακόμη και τα ποιοτικά χαρακτηρίστηκα του κάθε στόχου, έτσι ώστε να είμαστε σε θέση να μπορούμε να μετράμε ανά πάσα στιγμή το ποσοστό επίτευξης του στόχου, αλλά και το αποτέλεσμα της  κατάληξης του.

Για να επιστρέψω στο ανεκδιήγητο «να γίνω πλούσιος…», θα πρέπει να ορίσω τι σημαίνει το «πλούσιος» για μένα. Υπάρχουν άνθρωποι που νοιώθουν πλούσιοι με το χάδι του ήλιου πάνω στο μάγουλο τους και άλλοι που παρά τις - πολλών μηδενικών τραπεζικές τους καταθέσεις - νοιώθουν φτωχοί και ευάλωτοι.

Οι στόχοι επίσης πρέπει να είναι ρεαλιστικοί. Το να περιμένω να γίνω πλούσιος από το ΤΖΟΚΕΡ ή από την γνωριμία μου με την Αθηνά Ωνάση είναι ένας στόχος, αλλά κατά πόσο είναι ρεαλιστικός;

Προτού χαμογελάσετε οι απανταχού αναγνώστες, να σας υπενθυμίσω ότι η κυριότερη αιτία αποτυχίας ενός συστήματος στόχων που θέτετε είναι η μη ρεαλιστικoί βάση του ίδιου του συστήματος.

Αν οι στόχοι δεν είναι πραγματοποιήσιμοι, τότε όχι μόνο δεν κινητοποιούν, αλλά μειώνουν και τα μέχρι πρότινος επίπεδα απόδοσης.

Τέλος οι στόχοι πρέπει να είναι συγκεκριμένοι, δηλαδή η καταγραφή τους να περιέχει και τον τρόπο επίτευξης τους. Όταν προσπαθούμε να καταγράψουμε τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε για την επίτευξη των στόχων, στην πραγματικότητα κάνουμε ένα νοητό ταξίδι κατά τη διάρκεια του οποίου αντιμετωπίζουμε πιθανά προβλήματα, δίνουμε εικονικές λύσεις, επιλέγουμε μέσα από διαφορετικές εναλλακτικές προτάσεις.

Τώρα είναι εκείνο το σημείο που παίρνω το σοβαρό ακαδημαϊκό μου ύφος και ζήτω από τους ελάχιστους που γράψανε τον στόχο σας να το ξαναδιαβάσετε και να προσπαθήσετε να εντοπίσετε την φόρμουλα Με.Ρε.Σ στην αρχική σας διατύπωση.

Αν τα καταφέρετε ξοδέψατε πέντε λεπτά σε ένα άρθρο το οποίο δεν σας είπε κάτι που δεν γνωρίζατε.  Αν όχι,  προσπαθήστε να τον ξαναγράψετε εντάσσοντας τα τρία απαραίτητα στοιχεία.

Κλείνοντας σας χρωστάω μια εξήγηση. Η μεγαλύτερη δυσκολία στην διαδικασία της στοχοθέτησης είναι η γραπτή διατύπωση της. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι άλλες περιοχές του εγκεφάλου δραστηριοποιούνται όταν γράφουμε, άλλες όταν μιλάμε και άλλες όταν σκεφτόμαστε αφηρημένες έννοιες.

Η καταγραφή του στόχου σε μια σελίδα, μας αναγκάζει να συγκεκριμενοποιήσουμε την δράση μας και να δραπετεύσουμε από το θολό περιβάλλον στο οποίο γεννιούνται, ζουν την σύντομη ζωή τους, και τελικά πεθαίνουν λαμπρές πλην ανεκπλήρωτες ιδέες.